Văn hóaVăn hóa cổ truyền

VÀI NÉT VỀ LỄ HỘI TRUYỀN THỐNG HUYỆN ĐÔNG ANH

Cập nhật: 11/04/2017

Đông Anh là huyện ngoại thành Hà Nội, có vị trí chiến lược quan trọng không chỉ về vị trí địa lý mà còn là sự tổng hòa của các yếu tố tự nhiên, tạo nên đặc trưng văn hóa riêng biệt cho vùng đất này. Đông Anh đã hai lần được chọn là kinh đô của nước Việt: kinh đô Cổ Loa thời An Dương Vương (208 - 179 trước CN) và kinh đô lần thứ hai sau khi Ngô Quyền đánh tan quân xâm lược Nam Hán trên sông Bạch Đằng năm 938 (1).

ĐẶC SẮC TRONG ÁNG MO ĐẺ ĐẤT ĐẺ NƯỚC CỦA NGƯỜI MƯỜNG

Cập nhật: 10/04/2017

Trong 54 dân tộc anh em cùng sinh sống trên đất nước Việt Nam, người Mường có số dân đông thứ nhì sau người Kinh và là dân tộc có nền văn hóa riêng rất giàu bản sắc. Một trong những biểu hiện của nền văn hóa đặc sắc ấy phải kể tới kho tàng mo Mường gắn với phong tục lễ tang. Với quan niệm sống chết là quy luật, song, người ta khi chết đi vẫn tiếp tục sống ở thế giới khác. Nếu được gia đình chuẩn bị chu đáo nghĩa là được mo đầy đủ thì hồn ma càng sớm được đến mường Trời. Mo lễ tang gồm 5 phần dài tới vài vạn câu. Nếu thực hiện đầy đủ nghi lễ này phải kéo dài tới 12 đêm. Trong 5 phần của mo lễ tang thì phần Đẻ đất đẻ nước (Te tấc te tác) còn gọi là mo trêu có nội dung độc đáo và đặc sắc nhất (1).

NÉT ĐẶC TRƯNG VĂN HÓA TRONG TRUYỆN THƠ NÔM TÀY

Cập nhật: 10/04/2017

Trong kho tàng văn học dân gian Tày, truyện thơ Nôm là thể loại đạt được nhiều thành tựu tiêu biểu. Theo thống kê của Vũ Anh Tuấn: “Gần 60 pho sách truyện Nôm Tày đã được chép thành văn bản. Đó là chưa kể đến hàng trăm dị bản truyền miệng trong dân gian, hàng chục văn bản Nôm Tày mà thỉnh thoảng lại có văn bản được sưu tầm công bố tư liệu bổ sung” (1). Từ năm 2004 đến nay đã có hơn 60 tác phẩm, trong số đó có nhiều tác phẩm đã được sưu tầm, phiên âm Latin hóa, dịch ra tiếng Việt, rồi xuất bản, công bố.

LỄ HỘI YÊN THẾ, TỪ HOÀNG HOA THÁM VÀ DÀNH CHO HOÀNG HOA THÁM

Cập nhật: 27/03/2017

Lễ hội Yên Thế xuất hiện khá muộn và gắn với nhân vật lịch sử có thực là Hoàng Hoa Thám. Sự nghiệp chống thực dân Pháp suốt gần 30 năm xung quanh núi rừng Yên Thế của vị thủ lĩnh Đề Thám không chỉ để lại một chiến tích quân sự lừng lẫy mà còn để lại những tập tục, di vật có giá trị tín ngưỡng và lịch sử làm cơ sở cho việc cộng đồng duy trì và tôn vinh thành một hệ thống di sản tâm linh, văn hóa cấp quốc gia. Nói cách khác, lễ hội Yên Thế chính là nơi phản ánh rõ nhất quá trình ký ức cộng đồng tiếp nhận, lưu giữ hình ảnh của Đề Thám.

ĐẶC ĐIỂM VĂN HÓA XÃ HỘI CỦA NGƯỜI SÁN DÌU Ở VÙNG ĐỆM VƯỜN QUỐC GIA TAM ĐẢO

Cập nhật: 20/03/2017

Vùng đệm vườn quốc gia Tam Đảo gồm 23 xã, thị trấn thuộc 4 huyện của 3 tỉnh Vĩnh Phúc, Thái Nguyên và Tuyên Quang. Trong đó có 6 xã, 1 thị trấn thuộc huyện Tam Đảo, 1 xã thuộc huyện Bình Xuyên (Vĩnh Phúc), 10 xã thuộc huyện Đại Từ (Thái Nguyên) và 5 xã thuộc huyện Sơn Dương (Tuyên Quang). Người dân sinh sống ở đây từ lâu đời, ngoài dân tộc Kinh còn có 7 dân tộc thiểu số khác: Sán Dìu, Dao, Sán Chỉ, Cao Lan, Tày, Nùng và Hoa, trong đó dân tộc Sán Dìu chiếm tỷ lệ đông nhất. Dân số của người Sán Dìu ở Vĩnh Phúc là 8.412 hộ với 39.539 khẩu (2011), phân bố rải rác ở các huyện Tam Đảo, Lập Thạch, Bình Xuyên và thị xã Phúc Yên, tập trung đông nhất ở xã Đạo Trù, huyện Tam Đảo (chiếm 87,5%), 11/13 thôn có 100% dân cư là người Sán Dìu. Vì vậy, những đặc điểm văn hóa xã hội của cộng đồng người Sán Dìu sẽ được nghiên cứu chủ yếu tại xã Đạo Trù, huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc.

CÁC DI TÍCH PHỤNG THỜ DANH Y TUỆ TĨNH Ở HẢI DƯƠNG

Cập nhật: 17/03/2017

Sự nghiệp trước tác của đại danh y Tuệ Tĩnh giữ vị trí quan trọng trong lịch sử y - dược học Việt Nam. Vì vậy, nhân dân đã lập đền thờ ngài ở nhiều nơi trong cả nước, đặc biệt là trên địa bàn huyện Cẩm Giàng, tỉnh Hải Dương. Trong bốn di tích thờ đại danh y Tuệ Tĩnh có hai nơi thờ chính là đền Xưa (thôn Nghĩa Phú, xã Cẩm Vũ), đền Bia (thôn Văn Thai, xã Cẩm Văn) và hai nơi phối thờ là chùa Giám (xã Cẩm Sơn), Văn miếu Mao Điền (xã Cẩm Điền).

VĂN HÓA TRUYỀN THỐNG Ở LÀNG ĐÚC ĐỒNG KẺ CHÈ, THANH HÓA

Cập nhật: 17/03/2017

Trong máu thịt của nhiều thế hệ nghệ nhân đúc đồng làng Chè tỉnh Thanh đã thấm mùi khét của thịt da hun lửa đồng, mùi chua cay của rượu gạo, mùi hôi nồng của thân thể những ngày dõi theo việc đúc đồng nhằm cho ra những sản phẩm chất lượng cao. Những sản phẩm đó thể hiện bàn tay tài hoa và tâm hồn tinh tế của người dân làng Chè. Tìm hiểu dấu vết hiện còn, những câu chuyện dân gian thông qua câu đố, ca dao, hò vè, tục ngữ, ghi chép trong tộc phả, gia phả, thần phả, tục lệ, khoán ước... có thể thấy tục tế thánh Khổng đi cùng với sinh hoạt nghi lễ của làng Chè. Ngoài ra còn có các lệ làng như: lệ Seo, xôi rá, tế cầu phúc, cơm mới, kỵ thánh sư... còn lưu truyền về nghề đúc tỉnh Thanh làm nên không gian văn hóa với đầy huyền tích.

LỄ HỘI TRUYỀN THỐNG CỦA NGƯỜI M'NÔNG PREH

Cập nhật: 23/02/2017

Lễ hội là sinh hoạt cộng đồng tiêu biểu, quy mô nhất của người M’nông Preh. Buôn Jarah những ngày tháng 3 rộn ràng trong mùa lễ hội. Không khí buôn làng làm thức tỉnh, bừng sáng trong tâm tưởng những ấp ủ, phô diễn hết vẻ đẹp hài hòa của đời sống, hướng đến tương lai. Sự rạng rỡ, vui tươi, hân hoan phảng phất trong không gian đượm màu huyền ảo của thế giới tâm linh. Cộng đồng đang sống trong những ngày đẹp nhất của chu kỳ mùa vụ, nhịp điệu thời gian, sự gắn kết hài hòa giữa đời sống con người với tự nhiên, đời thực với tín ngưỡng đa thần.

BẢO TỒN, PHÁT HUY GIÁ TRỊ LỄ HỘI TRUYỀN THỐNG LÀNG XUÂN TRẠCH

Cập nhật: 23/02/2017

Làng Xuân Trạch thuộc xã Xuân Canh, huyện Đông Anh, Hà Nội, là một ngôi làng cổ ven sông, có hệ thống thiết chế văn hóa tín ngưỡng đa dạng. Trong đó, phải kể đến đình làng Xuân Trạch, nơi thờ Xạ Thần Quốc Lang, con trai thứ 5 của vua Hùng thứ 17; đền mẫu thờ bà Trương Trinh Ngoạn tự hiệu Ngoạn Phi Vân, mẹ Xạ Thần Quốc Lang. Hàng năm, làng Xuân Trạch tổ chức lễ hội để tưởng nhớ thành hoàng làng, những nhân vật lịch sử trong buổi đầu dựng nước và giữ nước.

TÂM LÝ HƯỚNG TÂM TRUYỀN THỐNG TRONG Ý THỨC CỘI NGUỒN DÂN TỘC

Cập nhật: 23/02/2017

Tín ngưỡng dân gian Việt Nam chủ yếu dựa trên ý thức, tâm lý tri ân sức mạnh phù trợ của các lực lượng tự nhiên, giúp cho con người bảo tồn sự sống, cùng lòng biết ơn, ngưỡng mộ của các thế hệ nối tiếp nhau đối với tiền thần, tiền nhân. Từ tâm thức, tâm lý sùng bái đó, trong các cộng đồng dân tộc, tộc người đã hình thành nên các phong tục tập quán, nghi lễ thờ cúng các lực lượng tự nhiên, thể hiện qua nhiều hình thức thực hành đa dạng. Tâm lý hướng tâm góp phần hình thành nên tâm lý dân tộc, xuất phát từ những ý nghĩ, tình cảm để xây đắp một đời sống nội tâm, tồn tại ở thế giới bên trong của con người, chi phối, điều hành mọi hành vi của con người trong mối quan hệ với cộng đồng tộc người hay dân tộc.

VIỆC SỬ DỤNG BIỂU TƯỢNG LINH VẬT TRONG DI TÍCH KIẾN TRÚC CHÙA VIỆT

Cập nhật: 24/01/2017

Việc gìn giữ, bảo tồn giá trị di sản là những công trình, cụm công trình kiến trúc nghệ thuật, không gian văn hóa liên quan đến Phật giáo, đồng nghĩa với gìn giữ một phần bản sắc văn hóa của cộng đồng, của dân tộc. Đặc biệt là các công trình di tích kiến trúc chùa Việt. Nhưng gìn giữ và bảo tồn như thế nào để phù hợp với thực tế hiện nay, giai đoạn đất nước ta trên con đường hội nhập nền kinh tế khu vực và thế giới, là vấn đề đang được đặt ra.

NGHI THỨC MA THUẬT TRUYỀN SINH TRONG ĐỜI SỐNG DÂN GIAN

Cập nhật: 18/01/2017

Ma thuật được hiểu là một hình thức sinh hoạt tín ngưỡng, có tính kỳ bí và như một phép màu; thường được thực hiện bằng sự kết hợp giữa những lời nói và một quy trình với nhiều động tác quy ước tiếp nối nhau trong sự bảo đảm, lựa chọn chặt chẽ về tư cách của người thực hành; tác động đến thế giới tự nhiên và các lực lượng siêu nhiên nhằm đạt được kết quả mong muốn.

HÌNH TƯỢNG CHẰN TRONG VĂN HÓA KHƠME NAM BỘ

Cập nhật: 18/01/2017

Vùng Nam Bộ là địa bàn sinh tụ của nhiều tộc người Hoa, Khơme, Chăm, Xtiêng, Chơ ro… Qua quá trình cộng cư, giao lưu văn hóa lâu dài của các tộc người đã hình thành nên diện mạo văn hóa vùng khá đa dạng, phong phú. Văn hóa Khơme được kết hợp hài hòa bởi văn hóa truyền thống, Bà la môn giáo, Phật giáo Nam tông. Một trong số các hình tượng văn học, văn hóa Bàlamôn đặc trưng là hình tượng chằn, mang ý nghĩa sự hòa quyện giữa Bàlamôn giáo, Phật giáo với các tín ngưỡng dân gian, hình thành nên sắc thái văn hóa đặc trưng của người Khơme.

PHỤNG THỜ THẦN HỔ TRONG ĐIỆN THỜ ĐẠO MẪU

Cập nhật: 17/01/2017

Trong tín ngưỡng dân gian của người Việt, hổ là loài vật linh thiêng, được tôn thờ, sùng bái và gọi một cách trân trọng là ông, ngài, cậu, chúa… Thần hổ uy linh và đầy huyền bí đã đi vào đời sống tâm linh của người Việt, trở thành nhân vật được thờ cúng ở rất nhiều điện, đền, phủ… Trong điện thờ đạo Mẫu Việt Nam, thần hổ được thờ cúng với tư cách là một sơn thần, có ban thờ riêng với một số nghi thức, nghi lễ đặc trưng.