Văn hóaVăn hóa cổ truyền

VĂN HÓA TRUYỀN THỐNG Ở LÀNG ĐÚC ĐỒNG KẺ CHÈ, THANH HÓA

Cập nhật: 17/03/2017

Trong máu thịt của nhiều thế hệ nghệ nhân đúc đồng làng Chè tỉnh Thanh đã thấm mùi khét của thịt da hun lửa đồng, mùi chua cay của rượu gạo, mùi hôi nồng của thân thể những ngày dõi theo việc đúc đồng nhằm cho ra những sản phẩm chất lượng cao. Những sản phẩm đó thể hiện bàn tay tài hoa và tâm hồn tinh tế của người dân làng Chè. Tìm hiểu dấu vết hiện còn, những câu chuyện dân gian thông qua câu đố, ca dao, hò vè, tục ngữ, ghi chép trong tộc phả, gia phả, thần phả, tục lệ, khoán ước... có thể thấy tục tế thánh Khổng đi cùng với sinh hoạt nghi lễ của làng Chè. Ngoài ra còn có các lệ làng như: lệ Seo, xôi rá, tế cầu phúc, cơm mới, kỵ thánh sư... còn lưu truyền về nghề đúc tỉnh Thanh làm nên không gian văn hóa với đầy huyền tích.

LỄ HỘI TRUYỀN THỐNG CỦA NGƯỜI M'NÔNG PREH

Cập nhật: 23/02/2017

Lễ hội là sinh hoạt cộng đồng tiêu biểu, quy mô nhất của người M’nông Preh. Buôn Jarah những ngày tháng 3 rộn ràng trong mùa lễ hội. Không khí buôn làng làm thức tỉnh, bừng sáng trong tâm tưởng những ấp ủ, phô diễn hết vẻ đẹp hài hòa của đời sống, hướng đến tương lai. Sự rạng rỡ, vui tươi, hân hoan phảng phất trong không gian đượm màu huyền ảo của thế giới tâm linh. Cộng đồng đang sống trong những ngày đẹp nhất của chu kỳ mùa vụ, nhịp điệu thời gian, sự gắn kết hài hòa giữa đời sống con người với tự nhiên, đời thực với tín ngưỡng đa thần.

BẢO TỒN, PHÁT HUY GIÁ TRỊ LỄ HỘI TRUYỀN THỐNG LÀNG XUÂN TRẠCH

Cập nhật: 23/02/2017

Làng Xuân Trạch thuộc xã Xuân Canh, huyện Đông Anh, Hà Nội, là một ngôi làng cổ ven sông, có hệ thống thiết chế văn hóa tín ngưỡng đa dạng. Trong đó, phải kể đến đình làng Xuân Trạch, nơi thờ Xạ Thần Quốc Lang, con trai thứ 5 của vua Hùng thứ 17; đền mẫu thờ bà Trương Trinh Ngoạn tự hiệu Ngoạn Phi Vân, mẹ Xạ Thần Quốc Lang. Hàng năm, làng Xuân Trạch tổ chức lễ hội để tưởng nhớ thành hoàng làng, những nhân vật lịch sử trong buổi đầu dựng nước và giữ nước.

TÂM LÝ HƯỚNG TÂM TRUYỀN THỐNG TRONG Ý THỨC CỘI NGUỒN DÂN TỘC

Cập nhật: 23/02/2017

Tín ngưỡng dân gian Việt Nam chủ yếu dựa trên ý thức, tâm lý tri ân sức mạnh phù trợ của các lực lượng tự nhiên, giúp cho con người bảo tồn sự sống, cùng lòng biết ơn, ngưỡng mộ của các thế hệ nối tiếp nhau đối với tiền thần, tiền nhân. Từ tâm thức, tâm lý sùng bái đó, trong các cộng đồng dân tộc, tộc người đã hình thành nên các phong tục tập quán, nghi lễ thờ cúng các lực lượng tự nhiên, thể hiện qua nhiều hình thức thực hành đa dạng. Tâm lý hướng tâm góp phần hình thành nên tâm lý dân tộc, xuất phát từ những ý nghĩ, tình cảm để xây đắp một đời sống nội tâm, tồn tại ở thế giới bên trong của con người, chi phối, điều hành mọi hành vi của con người trong mối quan hệ với cộng đồng tộc người hay dân tộc.

VIỆC SỬ DỤNG BIỂU TƯỢNG LINH VẬT TRONG DI TÍCH KIẾN TRÚC CHÙA VIỆT

Cập nhật: 24/01/2017

Việc gìn giữ, bảo tồn giá trị di sản là những công trình, cụm công trình kiến trúc nghệ thuật, không gian văn hóa liên quan đến Phật giáo, đồng nghĩa với gìn giữ một phần bản sắc văn hóa của cộng đồng, của dân tộc. Đặc biệt là các công trình di tích kiến trúc chùa Việt. Nhưng gìn giữ và bảo tồn như thế nào để phù hợp với thực tế hiện nay, giai đoạn đất nước ta trên con đường hội nhập nền kinh tế khu vực và thế giới, là vấn đề đang được đặt ra.

NGHI THỨC MA THUẬT TRUYỀN SINH TRONG ĐỜI SỐNG DÂN GIAN

Cập nhật: 18/01/2017

Ma thuật được hiểu là một hình thức sinh hoạt tín ngưỡng, có tính kỳ bí và như một phép màu; thường được thực hiện bằng sự kết hợp giữa những lời nói và một quy trình với nhiều động tác quy ước tiếp nối nhau trong sự bảo đảm, lựa chọn chặt chẽ về tư cách của người thực hành; tác động đến thế giới tự nhiên và các lực lượng siêu nhiên nhằm đạt được kết quả mong muốn.

HÌNH TƯỢNG CHẰN TRONG VĂN HÓA KHƠME NAM BỘ

Cập nhật: 18/01/2017

Vùng Nam Bộ là địa bàn sinh tụ của nhiều tộc người Hoa, Khơme, Chăm, Xtiêng, Chơ ro… Qua quá trình cộng cư, giao lưu văn hóa lâu dài của các tộc người đã hình thành nên diện mạo văn hóa vùng khá đa dạng, phong phú. Văn hóa Khơme được kết hợp hài hòa bởi văn hóa truyền thống, Bà la môn giáo, Phật giáo Nam tông. Một trong số các hình tượng văn học, văn hóa Bàlamôn đặc trưng là hình tượng chằn, mang ý nghĩa sự hòa quyện giữa Bàlamôn giáo, Phật giáo với các tín ngưỡng dân gian, hình thành nên sắc thái văn hóa đặc trưng của người Khơme.

PHỤNG THỜ THẦN HỔ TRONG ĐIỆN THỜ ĐẠO MẪU

Cập nhật: 17/01/2017

Trong tín ngưỡng dân gian của người Việt, hổ là loài vật linh thiêng, được tôn thờ, sùng bái và gọi một cách trân trọng là ông, ngài, cậu, chúa… Thần hổ uy linh và đầy huyền bí đã đi vào đời sống tâm linh của người Việt, trở thành nhân vật được thờ cúng ở rất nhiều điện, đền, phủ… Trong điện thờ đạo Mẫu Việt Nam, thần hổ được thờ cúng với tư cách là một sơn thần, có ban thờ riêng với một số nghi thức, nghi lễ đặc trưng.

LỄ TÔN CHỨC BÀ BÓNG DÒNG TỘC CỦA NGƯỜI CHĂM

Cập nhật: 16/01/2017

Trong hệ thống chức sắc của người Chăm Bàlamôn, ngoài đội ngũ tăng lữ pashe còn có cả hệ thống chức sắc dân gian như thày kéo đàn kanhi, thày vỗ trống basanưng, thày bóng, bà bóng khu vực tôn giáo, bà bóng dòng tộc… Các chức sắc dân gian này đều phải trải qua lễ tôn chức khá phức tạp, đặc biệt là lễ tôn chức bà bóng dòng tộc.

NGHỆ THUẬT TRÌNH DIỄN NGHI LỄ THEN CỦA NGƯỜI TÀY Ở BẮC SƠN, LẠNG SƠN

Cập nhật: 12/01/2017

Then là hình thức sinh hoạt văn hóa tâm linh không thể thiếu trong đời sống văn hóa của một số tộc người. Đối với người Tày, nghi lễ then thường được thày cúng thực hiện trong lễ giải hạn (chữa bệnh), cầu an, chúc thọ, chúc tụng, đặc biệt là các đại lễ lẩu then như cấp sắc, tăng sắc, cáo lão... Trong không gian diễn xướng thiêng liêng, nghi lễ then luôn có sự kết hợp hài hòa giữa âm nhạc, múa, diễn xuất... Sự tham gia của những thành tố nghệ thuật trong nghi lễ đã góp phần bảo lưu các giá trị văn hóa nghệ thuật cổ truyền của người Tày.

TÁC ĐỘNG CỦA YẾU TỐ KINH TẾ ĐẾN VIỆC BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ MỘC BẢN CHÙA VĨNH NGHIÊM

Cập nhật: 04/01/2017

Chùa Vĩnh Nghiêm là công trình kiến trúc độc đáo được xây dựng từ thời Lý, trải qua thời gian lịch sử ngôi chùa vẫn giữ được vẻ đẹp kiến trúc cổ kính vốn có của những ngôi chùa Bắc Bộ. Đặc biệt, nơi đây còn lưu giữ 3.050 mộc bản bản rời làm bằng gỗ thị có niên đại từ TK XVII đến TK XX được UNESCO công nhận là di sản tư liệu thế giới thuộc chương trình Ký ức thế giới khu vực châu Á - Thái Bình Dương vào trung tuần tháng 5 - 2012. Sau khi được UNESCO công nhận, việc bảo tồn và phát huy giá trị mộc bản là vấn đề được chính quyền và nhà chùa đặc biệt quan tâm.

NHẬN DIỆN GIÁ TRỊ CỦA MỘC BẢN CHÙA BỔ ĐÀ VÀ CHÙA VĨNH NGHIÊM

Cập nhật: 25/01/2017

Tại Việt Nam, ngoài kho mộc bản triều Nguyễn, còn có hai ngôi chùa: chùa Vĩnh Nghiêm (xã Trí Yên, huyện Yên Dũng), chùa Bổ Đà (xã Tiên Sơn, huyện Việt Yên) tỉnh Bắc Giang lưu giữ được số mộc bản khá nhiều. Mộc bản chùa Vĩnh Nghiêm, năm 2012, đã được UNESCO vinh danh là di sản tư liệu thế giới thuộc chương trình ký ức thế giới khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Kho mộc bản tại chùa Bổ Đà tuy chưa được công nhận, nhưng có những điểm độc đáo rất đáng chú ý. Cho đến nay, việc khai thác, bảo tồn và phát huy giá trị của hai kho mộc bản này đã có những kết quả rất đáng trân trọng, nhưng vẫn còn nhiều việc cần làm. Ở đây, chúng tôi đề cập một số kết quả khảo sát cơ bản về hai kho mộc bản này. Chúng tôi dùng tên gọi ván khắc và mộc bản đồng nghĩa với nhau để chỉ những tấm ván khắc để in văn bản bằng chữ viết và đồ họa; bộ ván in để chỉ một tập hợp những ván khắc để in một tác phẩm hay một quyển sách gồm nhiều tác phẩm.

VẤN ĐỀ QUẢN LÝ CỘNG ĐỒNG KHU DI SẢN THÀNH NHÀ HỒ

Cập nhật: 16/12/2016

Khu di sản Thành nhà Hồ với những giá trị nổi bật toàn cầu đã được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới. Các khu vực đề cử của khu di sản trải dài trên địa phận hành chính nhiều xã thuộc huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa, quản lý khu di sản Thành nhà Hồ tiếp cận từ quản lý của cộng đồng là một trong những mô hình quản lý hiệu quả nhất với thực tiễn khu di sản Thành nhà Hồ trong thời gian trước mắt cũng như lâu dài. Việc áp dụng lý thuyết, nguyên tắc thực hành và những giải pháp quản lý khu di sản Thành nhà Hồ tiếp cận từ quản lý của cộng đồng, qua đó nâng cao vai trò của cộng đồng trong quản lý khu di sản cũng chính là giải pháp để thực hiện chiến lược quản lý toàn diện khu di sản theo như cam kết trong kế hoạch quản lý khu di sản Thành Nhà Hồ gửi UNESCO.

LỰA CHỌN MÔ HÌNH BẢO TỒN DI SẢN - TRƯỜNG HỢP CHÙA BỔ ĐÀ

Cập nhật: 15/12/2016

Bảo tồn di sản là vấn đề được bàn thảo khá nhiều trong những năm gần đây. Lựa chọn mô hình bảo tồn nào trước một di sản luôn là câu hỏi được đặt ra. Sự sống còn của các di sản phụ thuộc hoàn toàn vào cách thức lựa chọn mô hình quản lý. Khi bắt tay vào nghiên cứu di sản chùa Bổ Đà ở Bắc Giang, để hoạch định cho di sản này một mô hình quản lý, chúng tôi phải đứng trước khá nhiều vấn đề, chọn một mô hình quản lý theo hướng mô hình bảo tồn nguyên trạng, mô hình bảo tồn trên cơ sở kế thừa hay mô hình bảo tồn phát triển (còn gọi là mô hình quản lý di sản) ở đây. Quá trình bản thảo được đặt ra để tham vấn các nhà quản lý và đặc biệt là sự đồng thuận từ các tổ chức ở cộng đồng để quyết định mô hình cho Bổ Đà. Đây thực sự là một câu chuyện hữu ích và có nhiều nét tích cực để các nơi khác tham khảo.