Văn hóaVăn hóa cổ truyền

LỄ TÔN CHỨC BÀ BÓNG DÒNG TỘC CỦA NGƯỜI CHĂM

Cập nhật: 16/01/2017

Trong hệ thống chức sắc của người Chăm Bàlamôn, ngoài đội ngũ tăng lữ pashe còn có cả hệ thống chức sắc dân gian như thày kéo đàn kanhi, thày vỗ trống basanưng, thày bóng, bà bóng khu vực tôn giáo, bà bóng dòng tộc… Các chức sắc dân gian này đều phải trải qua lễ tôn chức khá phức tạp, đặc biệt là lễ tôn chức bà bóng dòng tộc.

NGHỆ THUẬT TRÌNH DIỄN NGHI LỄ THEN CỦA NGƯỜI TÀY Ở BẮC SƠN, LẠNG SƠN

Cập nhật: 12/01/2017

Then là hình thức sinh hoạt văn hóa tâm linh không thể thiếu trong đời sống văn hóa của một số tộc người. Đối với người Tày, nghi lễ then thường được thày cúng thực hiện trong lễ giải hạn (chữa bệnh), cầu an, chúc thọ, chúc tụng, đặc biệt là các đại lễ lẩu then như cấp sắc, tăng sắc, cáo lão... Trong không gian diễn xướng thiêng liêng, nghi lễ then luôn có sự kết hợp hài hòa giữa âm nhạc, múa, diễn xuất... Sự tham gia của những thành tố nghệ thuật trong nghi lễ đã góp phần bảo lưu các giá trị văn hóa nghệ thuật cổ truyền của người Tày.

TÁC ĐỘNG CỦA YẾU TỐ KINH TẾ ĐẾN VIỆC BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ MỘC BẢN CHÙA VĨNH NGHIÊM

Cập nhật: 04/01/2017

Chùa Vĩnh Nghiêm là công trình kiến trúc độc đáo được xây dựng từ thời Lý, trải qua thời gian lịch sử ngôi chùa vẫn giữ được vẻ đẹp kiến trúc cổ kính vốn có của những ngôi chùa Bắc Bộ. Đặc biệt, nơi đây còn lưu giữ 3.050 mộc bản bản rời làm bằng gỗ thị có niên đại từ TK XVII đến TK XX được UNESCO công nhận là di sản tư liệu thế giới thuộc chương trình Ký ức thế giới khu vực châu Á - Thái Bình Dương vào trung tuần tháng 5 - 2012. Sau khi được UNESCO công nhận, việc bảo tồn và phát huy giá trị mộc bản là vấn đề được chính quyền và nhà chùa đặc biệt quan tâm.

NHẬN DIỆN GIÁ TRỊ CỦA MỘC BẢN CHÙA BỔ ĐÀ VÀ CHÙA VĨNH NGHIÊM

Cập nhật: 25/01/2017

Tại Việt Nam, ngoài kho mộc bản triều Nguyễn, còn có hai ngôi chùa: chùa Vĩnh Nghiêm (xã Trí Yên, huyện Yên Dũng), chùa Bổ Đà (xã Tiên Sơn, huyện Việt Yên) tỉnh Bắc Giang lưu giữ được số mộc bản khá nhiều. Mộc bản chùa Vĩnh Nghiêm, năm 2012, đã được UNESCO vinh danh là di sản tư liệu thế giới thuộc chương trình ký ức thế giới khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Kho mộc bản tại chùa Bổ Đà tuy chưa được công nhận, nhưng có những điểm độc đáo rất đáng chú ý. Cho đến nay, việc khai thác, bảo tồn và phát huy giá trị của hai kho mộc bản này đã có những kết quả rất đáng trân trọng, nhưng vẫn còn nhiều việc cần làm. Ở đây, chúng tôi đề cập một số kết quả khảo sát cơ bản về hai kho mộc bản này. Chúng tôi dùng tên gọi ván khắc và mộc bản đồng nghĩa với nhau để chỉ những tấm ván khắc để in văn bản bằng chữ viết và đồ họa; bộ ván in để chỉ một tập hợp những ván khắc để in một tác phẩm hay một quyển sách gồm nhiều tác phẩm.

VẤN ĐỀ QUẢN LÝ CỘNG ĐỒNG KHU DI SẢN THÀNH NHÀ HỒ

Cập nhật: 16/12/2016

Khu di sản Thành nhà Hồ với những giá trị nổi bật toàn cầu đã được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới. Các khu vực đề cử của khu di sản trải dài trên địa phận hành chính nhiều xã thuộc huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa, quản lý khu di sản Thành nhà Hồ tiếp cận từ quản lý của cộng đồng là một trong những mô hình quản lý hiệu quả nhất với thực tiễn khu di sản Thành nhà Hồ trong thời gian trước mắt cũng như lâu dài. Việc áp dụng lý thuyết, nguyên tắc thực hành và những giải pháp quản lý khu di sản Thành nhà Hồ tiếp cận từ quản lý của cộng đồng, qua đó nâng cao vai trò của cộng đồng trong quản lý khu di sản cũng chính là giải pháp để thực hiện chiến lược quản lý toàn diện khu di sản theo như cam kết trong kế hoạch quản lý khu di sản Thành Nhà Hồ gửi UNESCO.

LỰA CHỌN MÔ HÌNH BẢO TỒN DI SẢN - TRƯỜNG HỢP CHÙA BỔ ĐÀ

Cập nhật: 15/12/2016

Bảo tồn di sản là vấn đề được bàn thảo khá nhiều trong những năm gần đây. Lựa chọn mô hình bảo tồn nào trước một di sản luôn là câu hỏi được đặt ra. Sự sống còn của các di sản phụ thuộc hoàn toàn vào cách thức lựa chọn mô hình quản lý. Khi bắt tay vào nghiên cứu di sản chùa Bổ Đà ở Bắc Giang, để hoạch định cho di sản này một mô hình quản lý, chúng tôi phải đứng trước khá nhiều vấn đề, chọn một mô hình quản lý theo hướng mô hình bảo tồn nguyên trạng, mô hình bảo tồn trên cơ sở kế thừa hay mô hình bảo tồn phát triển (còn gọi là mô hình quản lý di sản) ở đây. Quá trình bản thảo được đặt ra để tham vấn các nhà quản lý và đặc biệt là sự đồng thuận từ các tổ chức ở cộng đồng để quyết định mô hình cho Bổ Đà. Đây thực sự là một câu chuyện hữu ích và có nhiều nét tích cực để các nơi khác tham khảo.

DI TÍCH VÀ LỄ HỘI CHÙA SƠN DƯỢC, THÁI NGUYÊN

Cập nhật: 28/11/2016

Đại Từ được biết đến là một mảnh đất màu mỡ, phì nhiêu với nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú và đa dạng, trong đó phải kể đến tài nguyên khoáng sản và du lịch dồi dào, có thể phân chia thành các nhóm chính: khoáng sản là nguyên liệu cháy, khoáng sản kim loại, khoáng sản phi kim loại... Ngoài ra, tài nguyên du lịch cũng đem lại nhiều lợi ích kinh tế, góp phần quan trọng cho sự phát triển chung của toàn huyện. Khu du lịch Hồ Núi Cốc nổi tiếng với câu chuyện tình huyền thoại của nàng Công và chàng Cốc làm đắm say lòng người. Đây là điểm du lịch đã thu hút đông đảo hàng vạn du khách trong và ngoài nuớc đến với Đại Từ.

MÔ HÌNH QUẢN LÝ DI SẢN CHÙA VĨNH NGHIÊM, BẮC GIANG

Cập nhật: 28/11/2016

Chùa Vĩnh Nghiêm là nơi phát tích tam tổ phái thiền Trúc Lâm của Phật giáo Việt Nam. “Với sự hiện diện của ba vị sư tổ: Trần Nhân Tông, Pháp Loa, Huyền Quang, thiền phái Trúc Lâm Yên Tử đã trở thành quốc đạo, một biểu tượng giá trị tinh thần người Việt; chùa Vĩnh Nghiêm trở thành chốn an cư, kiết hạ, giảng kinh, thuyết pháp, là trụ sở chính thức đầu tiên của Phật giáo Việt Nam, là một trong những ngôi tổ đình đầu tiên của thiền phái Trúc Lâm Yên Tử” (1). Hiện nay chùa còn lưu giữ 3.050 mộc bản có giá trị trên nhiều lĩnh vực: tôn giáo, y học, văn học, triết học, lịch sử, ngôn ngữ..., với 9 đầu sách, là bộ mộc bản gốc của thiền phái Trúc Lâm Yên Tử. Lễ hội chùa Vĩnh Nghiêm được tổ chức vào ngày 14 - 2 âm lịch hàng năm, phản ánh ảnh hưởng to lớn của Phật giáo trong đời sống xã hội, đặc biệt là sự sùng bái của nhân dân địa phương đối với các vị tam tổ.

BÀI TRÍ TRONG DI TÍCH LỊCH SỬ VĂN HÓA XƯA VÀ NAY

Cập nhật: 24/10/2016

Trong vài thập niên gần đây, rất nhiều công trình tôn giáo, tín ngưỡng được tu bổ, phục hồi và xây mới. Nhiều nơi đã, đang xuất hiện những ngôi chùa, pho tượng, hiện vật mới ra đời, thi nhau lập kỷ lục về sự to lớn, hoành tráng, chưa từng có. Hoạt động tại các cơ sở tôn giáo, tín ngưỡng diễn ra thường xuyên, thu hút ngày càng đông tín đồ, công chúng, nhất là vào các dịp lễ, tết, hội hè. Làn sóng đó khiến ta liên tưởng đến sự phục hưng mạnh mẽ của các cơ sở tôn giáo, tín ngưỡng trong giai đoạn đất nước hòa bình, thống nhất.

VĂN HÓA TRUYỀN THỐNG CỦA NGƯỜI THÁI Ở BÁ THƯỚC - THANH HÓA

Cập nhật: 18/10/2016

Bá Thước là địa bàn cư trú của 3 dân tộc: Kinh, Mường, Thái. Mặc dù không phải là dân tộc có dân số đông nhất, nhưng người Thái đã sinh sống ở đây từ khá sớm. Họ có một vị trí quan trọng, đặc biệt trong việc hình thành các sắc thái văn hóa địa phương, góp phần bổ sung các giá trị văn hóa độc đáo của dân tộc mình vào kho tàng di sản văn hóa xứ Thanh. Bài viết bước đầu, đề cập những giá trị văn hóa truyền thống tiêu biểu của người Thái ở huyện Bá Thước để thấy được những nét chung, những nét riêng chỉ có ở người Thái nơi đây, đồng thời, góp thêm tiếng nói vào sự tôn vinh những giá trị văn hóa tốt đẹp của người Thái ở huyện Bá Thước.

KHÔNG GIAN CÔNG TRONG LÀNG VIỆT TRUYỀN THỐNG

Cập nhật: 17/10/2016

Quá trình cư trú ngàn đời trong không gian làng đã quy định bản chất văn hóa, kinh tế, chính trị, tôn giáocủa người Việt. Làng dù có thể ổn định cấu trúc nhưng vẫn luôn là một thực thể linh động, liên tục biến thiên trong lịch sử. Vì thế, các không gian của làng cũng liên tục đổi thay và việc nắm bắt tính linh động của không gian làng đòi hỏi phải tiếp cận làng như một thực thể sống động. Trong quá trình đô thị hóa, làm biến đổi sâu sắc cấu trúc không gian làng xã từ gốc rễ, người ta khó tránh được lối mã hóa trong nhìn nhận từ ấn tượng, trải nghiệm không gian mang tính kinh nghiệm chủ nghĩa. Việc chọn lựa một làng cụ thể, làng Ngọc Than, quan sát từ cái nhìn không gian, là cách thức để từ đó nghiên cứu tiếp cận không gian làng cổ truyền.

CÁC DI TÍCH THỜ LÝ NAM ĐẾ Ở PHỔ YÊN, THÁI NGUYÊN

Cập nhật: 23/09/2016

Lý Nam Đế là một bậc anh hùng hào kiệt, có công đánh đuổi giặc Lương, khai sinh ra triều đại tiền Lý, lập nên nhà nước Vạn Xuân vào TK VI. Ông được thờ phụng ở nhiều nơi, tập trung ở Thái Nguyên, Thái Bình, Hà Nội. Thôn Cổ Pháp (Phổ Yên, Thái Nguyên), nơi có đền thờ Lý Nam Đế, được các nhà nghiên cứu khẳng định là quê hương ông. Trên cơ sở tư liệu khảo sát, điền dã, bài viết tập trung giới thiệu một số di tích thờ Lý Nam Đế tiêu biểu ở Thái Nguyên; bước đầu chỉ ra đặc điểm, diện mạo, quy mô điện thờ, góp phần làm rõ thêm vị trí, vai trò của ông trong đời sống văn hóa của người dân nơi đây.

LÀNG NGHỀ ĐÚC ĐỒNG VẠN ĐIỂM XƯA VÀ NAY

Cập nhật: 14/09/2016

Nam Định là một vùng đất văn hóa lâu đời, cái nôi sản sinh ra nhiều nghề thủ công truyền thống, trong đó nổi lên một làng nghề ít người biết: làng nghề đúc đồng truyền thống Vạn Điểm (hay còn gọi là khu A) thị trấn Lâm, huyện Ý Yên. Đây là một làng nghề có lịch sử phát triển lâu đời về nghề đúc, nằm tại vị trí trung tâm của huyện Ý Yên, kế bên là làng nghề đúc cơ khí Tống Xá, xã Yên Xá.

HÌNH TƯỢNG CON THUYỀN TRÊN TRỐNG ĐỒNG VÀ THẠP ĐỒNG THỜI ĐÔNG SƠN

Cập nhật: 24/08/2016

Trong nghệ thuật truyền thống Việt, bản thân mỗi một hình tượng, về hình thức, như là một môtip được lặp đi lặp lại nhiều lần; về nội dung, như khẳng định dạng thức bình đẳng của một cá thể hình tượng trong tổng thể liên hoàn có nhịp điệu cùng trong các hình tượng nghệ thuật khác. Dựa trên những tác phẩm mỹ thuật truyền thống hiện còn cho thấy, con thuyền là một hình tượng xuyên suốt được thể hiện từ thời kỳ Đông Sơn cho đến nay. Ở giai đoạn Đông Sơn, hình ảnh con thuyền được thể hiện nhiều trên các trống đồng, thạp đồng, rìu đồng… và cả ở những mộ thuyền Đông Sơn mới được tìm thấy.