Văn hóaVăn hóa đương đại

CHỢ NỔI - KHÔNG GIAN VĂN HÓA ĐẶC SẮC CỦA MIỀN TÂY NAM BỘ

Cập nhật: 14/06/2018

Tây Nam Bộ là vùng châu thổ phù sa. Nơi đây trước kia là vùng hoang vắng, trũng thấp, là vùng đất mới nổi, rất nhiều đầm lầy, kênh rạch chằng chịt, sông ngòi dày đặc, nhiều lượng phù sa do sông Mê Kông cung cấp. Nhờ vậy, đồng ruộng phì nhiêu, cây trái tốt tươi, trĩu quả. Chính từ đặc điểm tự nhiên này đã hình thành nên văn hóa sông nước - văn hóa miệt vườn. Từ bao đời nay, người miền Tây đã gắn chặt đời mình với những dòng sông mênh mông sóng nước. Sông nước đã ăn sâu vào tiềm thức của mỗi người, đi vào thơ, ca, nhạc, họa như một hình ảnh thiêng liêng, một tình yêu máu thịt với cuộc sống đời thường cũng như nếp sinh hoạt văn hóa của cư dân nơi đây. Mỗi khi nhắc đến văn hóa sông nước miền Tây, chợ nổi là một nét đặc sắc, là mảng màu nổi bật trong bức tranh quê hiền hòa, yên ả; là nét sinh hoạt kinh tế - văn hóa đặc thù của người dân đồng bằng sông Cửu Long.

XÂY DỰNG THÔN BẢN ĐẶC SẮC VĂN HÓA - NGHĨ TỪ VIỆC BẢO TỒN, PHÁT HUY VĂN HÓA TỘC NGƯỜI KHƠ MÚ

Cập nhật: 13/06/2018

Khơ mú là một tộc người trong cộng đồng 54 dân tộc anh em của Việt Nam. Họ tự gọi mình bằng cái tên Khmụ, Kmhmụ hay Kừmmụ. Người Khơ mú còn có tên gọi khác là Xả hay Xá (1). Về nguồn gốc và lịch sử cư trú của người Khơ mú ở Việt Nam, có hai quan điểm chính: một, cho rằng người Khơ mú là một trong những cư dân bản địa vùng bán đảo Đông Dương, tập trung ở vùng Bắc Lào, đến Việt Nam vào TK XIX; hai cho rằng người Khơ mú là những cư dân bản địa cư trú lâu đời ở vùng Tây Bắc (2). Với khoảng thời gian dài sống và làm việc với cộng đồng các tộc người khác nhau, trong đó có người Khơ mú, chúng tôi nhận thấy, người Khơ mú Điện Biên còn giữ được nhiều truyền thống trong sinh hoạt văn hóa tộc người, từ kiến trúc nhà ở đến ẩm thực, từ đời sống tín ngưỡng đến phong tục. Trong khuôn khổ bài viết, chúng tôi tập trung vào địa bàn nghiên cứu là bản Pa Xa Xá, xã Pa Thơm (3), huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên, nơi có ba tộc người chủ yếu cộng cư gồm Cống, Khơ mú và Lào.

TRUYỀN THÔNG CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN VĂN HÓA Ở VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP 4.0

Cập nhật: 12/06/2018

Cách mạng công nghiệp lần đầu tiên vào cuối TK XVIII sử dụng năng lượng nước và hơi nước để cơ giới hóa sản xuất. Cách mạng công nghiệp lần thứ 2 diễn ra cuối TK XIX nhờ ứng dụng điện năng để sản xuất. Cách mạng công nghiệp lần thứ 3 diễn ra vào những năm 70 TK XX sử dụng điện tử và công nghệ thông tin để tự động hóa sản xuất. Hiện nay cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 đang kết hợp các công nghệ lại với nhau, làm mờ ranh giới giữa vật lý, kỹ thuật số và sinh học. Tiến bộ công nghệ sẽ tạo ra sự kết nối giữa thế giới thực, thế giới số và thế giới sinh vật hữu cơ, tạo ra những công cụ sản xuất hội tụ giữa thực và ảo, xuất hiện công nghệ internet vạn vật, thành phố thông minh, trí tuệ nhân tạo, xe tự lái, robot, máy in 3D, vật liệu mới, công nghệ nano… Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 sẽ có những tác động mạnh mẽ tới các ngành, lĩnh vực cụ thể, giúp các doanh nghiệp nâng cao năng lực sản xuất, đổi mới sáng tạo các sản phẩm dịch vụ, giảm tiêu hao nguyên nhiên liệu, chi phí sản xuất - vận hành, đồng thời đáp ứng chính xác hơn nhu cầu của khách hàng.

ĐẶC TRƯNG GIÁ TRỊ VĂN HÓA GIỮ NƯỚC TRUYỀN THỐNG VIỆT NAM

Cập nhật: 11/06/2018

Văn hóa giữ nước Việt Nam là sản phẩm của sự nghiệp dựng nước và giữ nước, đặc biệt là của sự nghiệp đấu tranh chống giặc ngoại xâm, bảo vệ độc lập tự do, bảo vệ cuộc sống lao động hòa bình của nhân dân. Mỗi khi phải tiến hành cuộc đấu tranh chống xâm lược và đô hộ để giải phóng và bảo vệ tổ quốc thì các giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam được phát huy đến đỉnh cao, biến thành sức mạnh vô cùng to lớn, góp phần quyết định vào chiến thắng của dân tộc. Đồng thời, qua khói lửa chiến tranh, các giá trị văn hóa ấy được bổ sung, phát triển và nâng lên tầm cao mới. Giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam rất phong phú và luôn luôn vận động, phát triển cùng với sự vận động, phát triển của xã hội. Trong đó, lòng yêu nước nồng nàn; ý thức cộng đồng, cố kết dân tộc; nghệ thuật đánh giặc độc đáo; tính nhân văn cao cả là những giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam điển hình, tiêu biểu nhất.

ĐỜI SỐNG TÍN NGƯỠNG CỦA NGƯỜI DAO VÙNG LÒNG HỒ THỦY ĐIỆN TUYÊN QUANG Ở NƠI TÁI ĐỊNH CƯ

Cập nhật: 15/05/2018

Di dân tái định cư chính là thay đổi về môi trường sống của một cộng đồng, điều này làm cho nhiều giá trị văn hóa truyền thống, trong đó có đời sống tín ngưỡng bị mai một hoặc mất đi. Trong bài viết này, chúng tôi tìm hiểu những thay đổi trong đời sống tín ngưỡng của đồng bào Dao vùng lòng hồ thủy điện Na Hang tái định cư ở huyện Chiêm Hóa, Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang, đồng thời lý giải nguyên nhân dẫn đến những thay đổi đó.

TÍN NGƯỠNG, TÔN GIÁO, LỄ HỘI TRONG ĐỜI SỐNG CỘNG ĐỒNG M'NÔNG PREH

Cập nhật: 14/05/2018

Người M’nông Preh tồn tại 3 loại hình tín ngưỡng: tín ngưỡng đa thần, hồn, tô tem. Những hình thức này song hành cùng đời sống cộng đồng, làm nên những đặt trưng về văn hóa truyền thống. Niềm tin tín ngưỡng thể hiện về vũ trụ quan, nhân sinh quan, thế giới quan của cộng đồng, từ khi con người chào đời đến khi từ giã cuộc sống, từ lúc khai phá nương rẫy đến kết thúc mùa vụ. Tam giác tín ngưỡng đó là tâm thế của cộng đồng để đảm bảo cho sự trường tồn, phát triển. Có thể, trong một công việc quan trọng, một nhiệm vụ rõ ràng, điều kiện cụ thể thì tín ngưỡng này sẽ được đặt ở vị trí cao hơn, có vai trò quyết định; nhưng ở một nhiệm vụ khác, một công việc khác thì tín ngưỡng kia được coi trọng, đề cao. Hơn bao giờ hết, cộng đồng đều mong muốn mối quan hệ bền chặt giữa con người với niềm tin không bị giảm sút.

MỘT SỐ VẤN ĐỀ ĐẶT RA TRONG XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG VĂN HÓA Ở TỈNH LẠNG SƠN

Cập nhật: 10/05/2018

Trong xu thế mở cửa, giao lưu, hội nhập hiện nay, chúng ta đang chứng kiến sự giao lưu trên diện rộng các lĩnh vực đời sống chính trị, kinh tế, văn hóa giữa các quốc gia, dân tộc. Để giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, rất cần một nền kinh tế phát triển bền vững, một chế độ chính trị quy tụ được lòng dân. Kinh nghiệm lịch sử chỉ ra rằng, các nước phát triển đạt được những thành tựu rực rỡ về kinh tế nhưng vẫn giữ được bản sắc văn hóa dân tộc vì họ thường xuyên biết quan tâm đến truyền thống văn hóa, biết phát huy và khai thác các giá trị của văn hóa truyền thống. Trong quá trình mở cửa, hội nhập, việc quan tâm bảo vệ, phát huy vai trò của đời sống văn hóa không chỉ tạo ra sức mạnh vượt qua thách thức gay gắt đang đặt ra, mà còn tạo nguồn lực quan trọng để vươn tới tương lai. Sự suy yếu về bản sắc văn hóa dân tộc chắc chắn sẽ dẫn tới khả năng trước mắt là mất phương hướng, lâu dài sẽ bị đồng hóa, bị lệ thuộc. Trong xu thế mở cửa, giao lưu, hội nhập hiện nay, những vấn đề đó đang đặt ra ngày một cấp thiết, đòi hỏi một quyết tâm lớn của dân tộc Việt Nam.

VAI TRÒ CỦA ĐỘI NGŨ TRÍ THỨC TRONG CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA

Cập nhật: 13/04/2018

Đội ngũ trí thức là nguồn lực quan trọng, phản ánh sức mạnh của mỗi quốc gia, đặc biệt trong cuộc cạnh tranh toàn cầu hiện nay. Công nghiệp hóa, hiện đại hóa là nhiệm vụ trung tâm của thời kỳ quá độ, trong quá trình này đội ngũ trí thức đang ngày càng đóng vai trò quan trọng để đưa Việt Nam tiến kịp trình độ khu vực, thế giới. Trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đội ngũ trí thức đang đồng hành cùng dân tộc để đưa nước ta sớm trở thành nước công nghiệp.

VAI TRÒ CỦA CÁC THIẾT CHẾ VĂN HÓA TRONG XÃ HỘI

Cập nhật: 13/04/2018

Cuộc sống của con người, xã hội loài người bị chi phối bởi các thiết chế như chính trị, văn hóa, xã hội... Thiết chế có thể hiểu là một tổ chức xã hội có kết cấu bên trong chặt chẽ, đã gắn kết với nhu cầu của con người nên tồn tại bền vững trong đời sống của họ. Trong đó, nhà văn hóa, các câu lạc bộ, bảo tàng, thư viện, rạp chiếu phim, công viên, vườn hoa…là các dạng hình thức tồn tại của thiết chế văn hóa. Hoạt động của các thiết chế văn hóa góp phần khẳng định những giá trị truyền thống của dân tộc, tiếp thu những giá trị văn hóa mới của nhân loại.

VĂN HÓA VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ

Cập nhật: 13/04/2018

Báo cáo chính trị tại Đại hội XII của Đảng đã xác định phương hướng, nhiệm vụ của nước ta trong thời gian tới là: “Xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, phù hợp với bối cảnh phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế” (1). Điều đó cho thấy công tác bảo tồn và phát triển nền văn hóa Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế là việc làm hết sức quan trọng.