Nghệ thuậtSân khấu-Biểu diễn

NHÂN VẬT TỰ PHÂN THÂN TRONG KỊCH CỦA SAMUEL BECKETT

Cập nhật: 16/01/2018

Samuel Beckett được xem là một trong những kịch gia có ảnh hưởng lớn nhất TK XX. Nhà văn từng đoạt giải Nobel văn học này đã có nhiều đóng góp trong việc cách tân thể loại kịch, tạo ra một trải nghiệm sân khấu mới mẻ cho người tiếp nhận. Ông thủ tiêu ít hay nhiều yếu tố cơ bản trong kịch như nhân vật không có lai lịch, cốt truyện bị xóa mờ, không gian, thời gian không xác định… Trên sân khấu của Beckett, các nhân vật dù di chuyển hay bất động đều vang lên lời độc thoại, tự phân thân. Đây cũng là một kiểu nhân vật thường xuất hiện trong kịch của ông.

QUÁ TRÌNH GIAO THOA, BIẾN ĐỔI CỦA MÚA TRONG NGHỆ THUẬT CHÈO

Cập nhật: 16/01/2018

Thực dân Pháp xâm chiếm, đô hộ Việt Nam mang theo lối sống phương Tây, văn hóa Pháp tới Việt Nam. Văn học nghệ thuật Việt Nam cuối TK XIX đầu TK XX chịu ảnh hưởng nhiều từ văn hóa Pháp trên các lĩnh vực: văn học, mỹ thuật, âm nhạc và sân khấu. Ảnh hưởng văn hóa Pháp rất phổ biến, ngày càng gia tăng, nhất là ở thành thị, nơi có người Pháp sinh sống. Phong tục, tập quán theo xu hướng Âu hóa đã hình thành cùng với sự phát triển công nghiệp khai thác và thương mại ở xứ Đông Dương thuộc Pháp. Múa trong nghệ thuật chèo cũng có những giao thoa và biến đổi theo sự ảnh hưởng đó.

MÚA TRONG SÂN KHẤU RÔ BĂM VÀ DÙ KÊ, NHỮNG TƯƠNG ĐỒNG VÀ KHÁC BIỆT

Cập nhật: 04/01/2018

Nói đến người Khơme ở Nam Bộ là nói đến nghệ thuật múa, đến nghệ thuật sân khấu cổ truyền Rô băm và sân khấu Dù kê. Nghệ thuật sân khấu kịch hát Khơme Nam Bộ là nơi hội tụ nhiều loại hình nghệ thuật như: ca hát, múa, âm nhạc, thơ văn, hội họa, nghệ thuật tạo hình… trong đó, nghệ thuật múa Khơme chiếm một vị trí đặc biệt. Thông qua những đặc điểm của nghệ thuật múa trong sân khấu Rô băm và Dù kê, chúng ta sẽ khám phá sự tương đồng, khác biệt của nghệ thuật múa trong hai sân khấu này.

NHỮNG ĐIỀU CHƯA BIẾT VỀ SÂN KHẤU TÁI HIỆN

Cập nhật: 28/12/2017

"Ai cũng có một câu chuyện. Tất cả chúng ta đều có một câu chuyện nào đó, từ tuổi thơ của bạn, từ hiện tại, từ giờ cơm trưa… Câu chuyện đó có thể hài hước, bí ẩn hay đau buồn. Sân khấu tái hiện chính là những câu chuyện. Nhưng không phải câu chuyện của một ai đó nổi tiếng hay xa lạ, mà là câu chuyện của chính bạn”(1). Là một trong những thể loại kịch ứng tác (kịch mà không có kịch bản), sân khấu tái hiện (Playback Theatre) được công bố lần đầu vào năm 1975 tại New York, Mỹ bởi hai nghệ sĩ Jo Salas và Jonathan Fox. Cho tới nay, sân khấu tái hiện được thực hành, nghiên cứu tại hơn 60 quốc gia trên thế giới. Không chỉ vậy, loại hình sân khấu độc đáo này đã và đang được áp dụng trong các lĩnh vực khác nhau như giáo dục, xã hội học, tâm lý học, kinh doanh và phát triển con người. Vậy sức mạnh của sân khấu tái hiện nằm ở đâu? Điều gì tạo nên sự khác biệt của hình thức này với những hình thức sân khấu kịch khác?

TIẾNG GỌI CỦA NGHỆ THUẬT TRANG PHỤC SÂN KHẤU CHÈO TRUYỀN THỐNG HIỆN NAY

Cập nhật: 20/11/2017

Trang phục trong sân khấu chèo không chỉ là một thành tố cấu tạo nên hình thức của một vở diễn mà còn dẫn dắt, định hình thẩm mỹ đối với người xem. Qua trang phục trong vở diễn, khán giả đã nhận thức được lịch sử, nhìn rõ sự phân tầng giai cấp qua các giai đoạn phát triển đất nước. Trang phục qua sân khấu chèo còn mang hơi thở văn hóa, đặc trưng tôn giáo, tín ngưỡng, môi trường sống của từng vùng miền, từng triều đại. Nhưng không ít người đã và đang coi trang phục trong sân khấu chèo chỉ đóng vai trò thứ yếu. Sự đầu tư cũng như cơ chế quản lý, bảo tồn các giá trị phục trang còn nhiều bất cập.

SỰ BIẾN ĐỔI TRONG NGHỆ THUẬT BIỂU DIỄN CHÈO TỪ NĂM 1951 ĐẾN NAY

Cập nhật: 09/08/2017

Từ sau hội nghị bàn về sân khấu tại Chiến khu Việt Bắc, sâu khấu nói chung, chèo nói riêng đã có những định hướng, phát triển dưới ánh sáng đường lối văn nghệ của Đảng, trong sự quản lý của Nhà nước. Từ đó, sân khấu chèo bước vào một giai đoạn mới, được mệnh danh là sân khấu chèo cách mạng. Những vở chèo này có đề tài về kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ cứu nước, cuộc sống và con người đương đại trong công cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc, công cuộc xây dựng đất nước sau khi hoàn toàn thống nhất. Chưa có con số thống kê cụ thể nhưng ước tính đã có tới khoảng trên 200 vở chèo thuộc đề tài hiện đại ra đời từ 1951 đến nay. Trên 50 năm qua, chèo cổ đã có sự biến đổi về các nguyên tắc, thủ pháp nghệ thuật biểu diễn chèo.

CẢM THỨC SÚY VÂN

Cập nhật: 14/06/2017

Một trong những nguyên tắc thẩm thấu và chi phối toàn bộ các khâu hình thành nên vở chèo là nguyên tắc tự sự. Ban đầu, nguyên tắc này chưa được nhận thức thấu triệt về vị trí, vai trò, dẫn đến một chặng đường các nhà làm chèo bước những bước chông chênh, chệch bản chất nghệ thuật chèo cổ. Đến nay, vấn đề cơ bản đã được chỉ ra trên phương diện lý luận, còn từ trang sách lên sàn diễn, phụ thuộc hoàn toàn vào tác giả, đạo diễn, âm nhạc, múa, trang trí, nghệ thuật biểu diễn..., tức phải đi từ quá trình hiểu đến làm để đảm bảo được chất chèo trong mỗi tác phẩm.

TỪ KỊCH NÓI SÀI GÒN ĐẾN KỊCH NÓI TP.HCM

Cập nhật: 17/05/2017

Kịch nói là loại hình nghệ thuật của phương Tây, du nhập vào nước ta từ cuối TK XIX. Nơi đầu tiên kịch nói đặt chân tới là Sài Gòn - mảnh đất được biết đến với sự năng động, cởi mở, thuộc khu vực Nam Bộ. Trải qua quá trình thích ứng với văn hóa, thăng trầm xã hội của Sài Gòn, kịch nói đến nay đã mang một phong vị riêng, để lại dấu ấn đặc sắc trên vùng đất này.

CÁC TỔ CHỨC NGHỆ THUẬT BIỂU DIỄN CÔNG LẬP VÀ LỘ TRÌNH TỰ CHỦ

Cập nhật: 13/04/2017

Tự chủ là một xu hướng tất yếu đối với bất kỳ ngành và lĩnh vực nào, trong đó có các tổ chức biểu diễn nghệ thuật. Việc tiến hành tự chủ sẽ giúp các tổ chức nghệ thuật chủ động hơn trong việc quản lý tổ chức, quản lý chi tiêu tài chính, bố trí, sắp xếp các nguồn lực hợp lý theo yêu cầu của công việc… Tuy nhiên, lộ trình này đang là một thử thách lớn cho hầu hết các đơn vị biểu diễn nghệ thuật công lập ở Việt Nam, đặc biệt là các nhà hát nghệ thuật truyền thống.

NGHỆ THUẬT XÂY DỰNG XUNG ĐỘT VỀ TƯ TƯỞNG CẦU HIỀN TRONG NGỌC HÂN CÔNG CHÚA

Cập nhật: 10/04/2017

Xung đột tư tưởng là đặc điểm thường gặp trong các kịch bản của Lưu Quang Vũ. Trước khi xung đột xảy ra, hiện thực cuộc sống đã ẩn chứa những mâu thuẫn, tác giả đã trực tiếp hoặc gián tiếp đề cập đến những mâu thuẫn này thông qua tác phẩm. Trong kịch, khi vào những tình huống cụ thể, mâu thuẫn mới được bộc lộ thành những xung đột đối lập, bộc lộ rõ bản chất. Như Heghen nói: “Tình thế giàu xung đột là đối tượng ưu tiên của nghệ thuật kịch” (1).

VỞ CHÈO QUAN ÂM THỊ KÍNH TỪ NGUYỄN ĐÌNH NGHỊ ĐẾN TRẦN BẢNG

Cập nhật: 23/03/2017

Vở chèo Quan Âm Thị Kính ra đời vào khoảng TK XVII - XVIII, với phương pháp sân khấu tự sự - ước lệ, nghệ thuật múa hát chỉ dừng lại ở cấp độ trang trí minh họa, đạo cụ diễn được giản lược tới mức tối đa. Bước vào TK XX, vở chèo nổi tiếng này đã có sự thay đổi mạnh mẽ về cấu trúc, nội dung, tư tưởng, hình thức nghệ thuật… với sự đóng góp của hai nhà cách tân chèo Nguyễn Đình Nghị và Trần Bảng.

TIẾP BIẾN VĂN HÓA CỦA SÂN KHẤU CẢI LƯƠNG BẮC

Cập nhật: 24/01/2017

Đầu TK XX đến 1945, văn hóa Việt Nam tiếp xúc cưỡng bức và giao thoa với văn hóa Pháp. Đây là chất xúc tác quan trọng, mở ra một giai đoạn mới: giai đoạn văn học nghệ thuật Việt Nam hiện đại trong quan hệ rộng rãi với nhiều nền văn hóa trên thế giới. Nằm trong dòng chảy chung đó, sân khấu cải lương Bắc tiếp biến văn hóa với phương Tây sâu đậm, thể hiện ở hiện thực phản ánh, đối tượng phản ánh và chủ đề tư tưởng.