Văn hóaVăn hóa gia đình

PHONG TỤC CƯỚI HỎI CỦA NGƯỜI DAO ĐỎ Ở TUYÊN QUANG

Cập nhật: 15/09/2017

Dự án di dân nhằm giải phóng vùng lòng hồ thủy điện Na Hang, Tuyên Quang được thực hiện từ năm 2002 - 2004. Qua hơn 10 năm, cuộc sống của đồng bào các dân tộc trong đó có người Dao đỏ tại nơi tái định cư đến nay đã đi vào ổn định. Từ khảo sát thực tế, so sánh với tài liệu nghiên cứu về văn hóa của người Dao trước khi di dân, chúng tôi nhận thấy đồng bào rất linh hoạt, chủ động trong việc thay đổi một số quan niệm, tiếp nhận những yếu tố mới, làm cho việc tổ chức lễ cưới trở nên vui vẻ, sinh động hơn, góp phần làm phong phú thêm đời sống văn hóa trên quê hương mới.

GIÁ TRỊ ĐẠO ĐỨC TRUYỀN THỐNG TRONG XÂY DỰNG LỐI SỐNG PHỤ NỮ NÔNG THÔN

Cập nhật: 15/09/2017

Giá trị đạo đức truyền thống của phụ nữ Việt Nam được hình thành, hun đúc qua hàng nghìn năm lịch sử, với sự tiếp nối của các thế hệ để tạo nên cốt cách, bản sắc tinh thần phong phú, tốt đẹp của người phụ nữ. Phụ nữ nông thôn là lực lượng xã hội đông đảo, lối sống của họ có vai trò quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến các hoạt động kinh tế, văn hóa, xã hội ở nông thôn, cũng như việc xây dựng gia đình ấm no, tiến bộ, hạnh phúc. Xây dựng lối sống của người phụ nữ nông thôn hiện nay là một tất yếu khách quan, có mối quan hệ chặt chẽ với hệ giá trị đạo đức truyền thống phụ nữ Việt Nam.

BIẾN ĐỔI THU NHẬP VÀ MỨC SỐNG CỦA HỘ GIA ĐÌNH NÔNG THÔN SAU TÁI ĐỊNH CƯ

Cập nhật: 23/08/2017

Bài viết dựa trên kết quả nghiên cứu năm 2015 của đề tài Cơ cấu xã hội nghề nghiệp của lao động nông thôn sau tái định cư do bị thu hồi đất (nghiên cứu trường hợp ở hai xã Tĩnh Hải và Hải Yến thuộc khu kinh tế Nghi Sơn, Thanh Hóa). Khảo sát 400 mẫu định lượng, phỏng vấn sâu 20 mẫu, trong đó người lao động có 10, cán bộ quản lý của xã là 4, của khu kinh tế Nghi Sơn 4; phỏng vấn chuyên gia nghiên cứu, lãnh đạo nhà quản lý của các sở ban ngành có liên quan 6, nhằm bổ sung thông tin cho những phân tích định lượng, lý giải nguyên nhân các vấn đề được phát hiện qua số liệu định lượng.

PHỤ NỮ SÁN DÌU TRONG PHÁT TRIỂN KINH TẾ HỘ GIA ĐÌNH Ở THÁI NGUYÊN

Cập nhật: 16/08/2017

Việc giải phóng phụ nữ, nâng cao vị thế của phụ nữ, thực hiện nam nữ bình quyền là một trong những mục tiêu đấu tranh cơ bản của sự nghiệp cách mạng xã hội. Việc phụ nữ tham gia vào mọi lĩnh vực của đời sống xã hội là tất yếu của lịch sử phát triển con người và xã hội. Phụ nữ dân tộc thiểu số, ở đây là phụ nữ dân tộc Sán Dìu trong quá trình phát triển kinh tế xã hội tại địa phương nếu được tạo cơ hội để tham gia vào các lớp tập huấn, hội nghị thì nhận thức và kinh nghiệm của họ cũng được nâng cao. Điều này góp phần tích cực vào sự thay đổi quyền quyết định của phụ nữ trong các công việc của gia đình cũng như trong phát triển kinh tế hộ gia đình.

BIẾN ĐỔI NGHI LỄ HÔN NHÂN CỦA NGƯỜI TU DÍ Ở XÃ THANH BÌNH, MƯỜNG KHƯƠNG, LÀO CAI

Cập nhật: 15/08/2017

Xã Thanh Bình thuộc huyện Mường Khương, tỉnh Lào Cai là địa bàn sinh sống của 11 dân tộc, cư trú tại 11 thôn bản, trong đó: dân tộc Nùng chiếm 44%, dân tộc Mông 20,6%, dân tộc Tu Dí (còn có tên khác là Bố Y) 12,2%, dân tộc Dao 10,7%, các dân tộc khác chiếm 12,5%. Cũng như nhiều tộc người khác, hôn nhân là một sinh hoạt xã hội, có ý nghĩa quan trọng trong chu kỳ đời người của mỗi thành viên gia đình và cộng đồng người Tu Dí, góp phần quan trọng tạo nên giá trị, bản sắc tộc người. Đây là dấu mốc quan trọng phản ánh những tập tục trong tìm hiểu của đôi trai gái, quan niệm về xây dựng gia đình, hạnh phúc của cộng đồng gắn với nhiều nghi thức.

SỰ KẾ THỪA NGHỀ NGHIỆP GIỮA CÁC THẾ HỆ TRONG GIA ĐÌNH

Cập nhật: 28/07/2017

Khái niệm vốn xã hội lần được đầu tiên được nhắc tới là vào năm 1916 do Lyda Judson Hanifan đưa ra. Từ đó đến nay, đã có nhiều nhà khoa học đưa ra các quan điểm bàn luận về khái niệm này. Có những quan điểm giống và khác nhau khi phân tích về vốn xã hội của các các nhà khoa học. Khi tìm hiểu các quan điểm của những nhà nghiên cứu về vốn xã hội, chúng tôi nhận thấy vai trò của vốn xã hội về sự kế thừa nghề nghiệp giữa các thế hệ trong gia đình.

VĂN HÓA ỨNG XỬ GIA ĐÌNH CỦA NGƯỜI VIỆT VÀ NGƯỜI MỸ QUA TỤC NGỮ

Cập nhật: 16/06/2017

Trong những thập kỷ gần đây, việc nghiên cứu tục ngữ để tìm hiểu văn hóa dân tộc đã phát triển nhanh chóng. Tuy nhiên, cho đến nay, chưa có công trình nghiên cứu nào so sánh văn hóa ứng xử của người Mỹ và người Việt qua cứ liệu tục ngữ. Về nguồn tư liệu, chúng tôi lấy từ bộ sưu tập Tục ngữ (gồm 4 quyển) trong bộ Tinh hoa văn học dân gian người Việt (2009) của Viện Nghiên cứu Văn hóa do Nguyễn Xuân Kính chủ biên để khảo sát văn hóa ứng xử của người Việt. Bộ sưu tập này gồm 16.098 câu tục ngữ Việt. Về tục ngữ Mỹ, chúng tôi dựa theo quyển sách A Dictionary of American Proverbs do Wolfgang Mieder, Stewart A. Kingsbury, Kelsie B. Harder biên tập để tìm hiểu văn hóa ứng xử của người Mỹ. Bộ Tự điển tục ngữ Mỹ này gồm 15.000 câu tục ngữ Mỹ và các biến thể, được xuất bản tại Mỹ năm 1996. Tiếp cận từ góc nhìn văn hóa học, chúng tôi xem tục ngữ như công cụ, ngữ liệu chứ không phải là đối tượng nghiên cứu. Công cụ này được khai thác theo khía cạnh văn hóa nhằm phục vụ cho mục đích nghiên cứu trực tiếp là tìm ra những điểm tương đồng và khác biệt về văn hóa ứng xử trong quan hệ gia đình của người Việt, người Mỹ, từ đó góp phần tìm hiểu đặc trưng văn hóa dân tộc.

KẾT HỢP GIÁ TRỊ TRONG XÂY DỰNG GIA ĐÌNH Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

Cập nhật: 15/06/2017

Xây dựng gia đình là một trong những nhiệm vụ chiến lược của sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta. Đảng và Nhà nước khẳng định, xây dựng gia đình mới phải trên cơ sở kế thừa, giữ gìn và phát huy những giá trị truyền thống tốt đẹp của gia đình Việt Nam gắn liền với việc xây dựng những giá trị tiên tiến của gia đình trong xã hội phát triển (1). Do đó, nhận thức sâu sắc vấn đề này là hết sức cần thiết cả về mặt lý luận cũng như thực tiễn trong công tác xây dựng gia đình ở Việt Nam hiện nay.

NHỮNG CHUYỂN ĐỔI CỦA GIA ĐÌNH ĐÔ THỊ TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY

Cập nhật: 19/05/2017

Gia đình là một nhóm xã hội, mà ở đó các thành viên liên kết với nhau bằng các mối quan hệ: hôn nhân giữa vợ và chồng, huyết thống giữa ông bà và các cháu, giữa cha mẹ và con cái, giữa các anh chị em, được pháp luật thừa nhận và bảo vệ. Gia đình là tế bào của xã hội, nói cách khác gia đình là một thiết chế xã hội thiết yếu, cơ bản của cuộc sống loài người. Tùy theo điều kiện cư trú, làm ăn, xu hướng tư tưởng, tôn giáo, truyền thống văn hóa… mà mỗi dân tộc dành cho gia đình những vị trí khác nhau. Gia đình truyền thống đề cao những chức năng quan trọng như: sinh sản, kinh tế, giáo dục, tâm lý tình cảm, bảo vệ, chăm sóc sức khỏe…

VAI TRÒ CỦA NGƯỜI MẸ XTIÊNG TRONG VIỆC GIÁO DỤC CON CÁI

Cập nhật: 17/05/2017

Người Xtiêng tại Thiện Hưng, Bù Đốp, Bình Phước là cộng đồng hình thành từ lâu đời và trải qua nhiều giai đoạn lịch sử. Người Xtiêng tại đây theo chế độ mẫu hệ, cư trú tại nhà vợ sau hôn nhân, vai trò của ông cậu rất quan trọng, con gái được thừa kế tài sản. Chính sách Nhà nước, đạo Tin lành, giao lưu tiếp biến văn hóa với người Kinh đã tác động mạnh đến đời sống văn hóa, tinh thần, quan niệm của người Xtiêng, đặc biệt là vai trò của người phụ nữ trong gia đình và xã hội. Thông qua việc mô tả và phân tích vai trò người phụ nữ trong gia đình mà đặc biệt là việc giáo dục con cái sẽ thể hiện phần nào sự thay đổi về vị thế của người phụ nữ trong bối cảnh hiện nay.

LỄ CƯỚI Ở HÀ NỘI, QUÁ TRÌNH VẬN ĐỘNG VÀ PHÁT TRIỂN

Cập nhật: 16/05/2017

Trong văn hóa truyền thống của người Việt nói chung và người Hà Nội nói riêng, lễ cưới là một sự kiện trọng đại, đánh dấu sự khởi đầu cho cuộc sống hôn nhân, gia đình, lưu giữ những giá trị, chuẩn mực văn hóa của dân tộc. Hiện nay, lễ cưới không nằm ngoài quy luật vận động của đời sống xã hội, nội hàm của nó đã có nhiều biến đổi, thể hiện sự thích ứng, linh hoạt của con người trước thời cuộc. Trong bài viết, chúng tôi đi sâu tìm hiểu sự biến đổi trong lễ cưới của người Hà Nội thông qua việc khảo sát các nghi thức: lễ chạm ngõ, ăn hỏi, xin dâu, đón dâu, tổ chức tiệc cưới, thực hiện nghi thức pháp lý, đặc biệt là nhìn nhận về sự xuất hiện của những nghi thức mới.

BIẾN ĐỔI NGHI LỄ TRONG GIA ĐÌNH NGƯỜI TÀY Ở CAO BẰNG

Cập nhật: 14/04/2017

Các nghi lễ trong gia đình của người Tày ở Cao Bằng đã có những biến đổi nhất định, thể hiện ở một số khía cạnh khác nhau, cả về nội dung lẫn hình thức. Tuy nhiên, những bản xa trung tâm huyện lỵ, ít chịu ảnh hưởng của lối sống đô thị hơn thì sự biến đổi có tốc độ chậm hơn các bản gần kề huyện. Những biến đổi về nghi lễ trong gia đình của người Tày ở Cao Bằng diễn ra bởi nhiều nguyên nhân, sự cộng cư lâu đời đã tạo nên sự giao lưu, ảnh hưởng văn hóa giữa các tộc người, sự vay mượn các yếu tố văn hóa của nhau để làm phong phú thêm bản sắc văn hóa tộc người mình. Nói về việc giao thoa, tiếp biến văn hóa thì người Tày ở Cao Bằng cũng chịu ảnh hưởng nhiều từ văn hóa của người Kinh.

TÁC ĐỘNG CỦA ĐÔ THỊ HÓA ĐẾN CƠ CẤU GIA ĐÌNH Ở NGƯ LỘC, HẬU LỘC, THANH HÓA

Cập nhật: 27/03/2017

Là làng ven biển điển hình của xứ Thanh với cơ cấu tổ chức xã hội truyền thống và sự phong phú đa dạng của hệ thống tôn giáo, tín ngưỡng, văn hóa mang đậm chất biển, Ngư Lộc cũng được biết đến là xã có diện tích nhỏ nhất tỉnh (0,46 km² , dân số đông và mật độ dân số cao nhất cả nước (115 người/km²), tỷ lệ đói nghèo cao (42% hộ nghèo), tỷ lệ chênh lệch giới tính cao nhất (2/3 là nữ). Cùng với các hiểm họa môi trường như bão lũ, xói lở bờ biển, ô nhiễm… là sự suy kiệt nguồn tài nguyên thiên nhiên ven bờ do đánh bắt, khai thác thiếu hợp lý; sự mất cân đối cơ cấu dân số trong khi diện tích đất định cư ngày càng bị thu hẹp; trình độ dân trí thấp; các thể chế chính sách quản lý còn chưa hiệu quả… Trong bối cảnh phát triển kinh tế xã hội theo hướng đô thị hóa, gia đình ở Ngư Lộc đang có những sự thay đổi trên nhiều bình diện, trong đó nổi bật nhất là biến đổi cơ cấu gia đình và biến đổi vai trò của giới trong đời sống gia đình.

TẬP QUÁN HÔN NHÂN CỦA NGƯỜI DAO QUẦN CHẸT Ở BA VÌ

Cập nhật: 17/03/2017

Ba Vì, Hà Nội là nơi cư trú tập trung của hơn 2000 người Dao Quần Chẹt. Mặc dù có điều kiện sinh sống đặc biệt hơn so với đồng tộc ở những địa phương khác nhưng họ vẫn giữ cho mình những nét văn hóa độc đáo, trong đó có hôn nhân. Đây là một bước ngoặt quan trọng, là sự chuyển đổi sâu sắc trong cuộc sống của mỗi cá nhân. Trong hôn nhân, những nghi lễ được thực hiện nhằm mục đích công nhận cuộc sống vợ chồng, để đôi nam nữ bắt đầu một cuộc sống mới. Vì vậy, nó được quy định nghiêm ngặt bởi những nguyên tắc, chuẩn mực của cộng đồng. Qua những phong tục, tập quán đó, bản sắc văn hóa của người Dao được thể hiện đậm nét.