Văn hóaVăn hóa đương đại

Thứ Năm, 10/05/2018 | 10:16 GMT+7

GIẢI PHÁP QUẢN LÝ DI TÍCH LỊCH SỬ VĂN HÓA Ở THÁI NGUYÊN HIỆN NAY

Thái Nguyên là tỉnh có hệ thống tài nguyên du lịch nhân văn đa dạng với hàng trăm di sản vật thể và phi vật thể, trong đó có 132 di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh đã được xếp hạng (39 di tích cấp quốc gia; 93 di tích cấp tỉnh, trên tổng số gần 800 di tích của tỉnh). Để quản lý di tích lịch sử văn hóa ở tỉnh Thái Nguyên có hiệu quả, phát huy tiềm năng du lịch gắn với bảo vệ, tôn tạo và khai thác hợp lý, cần thiết phải có một số giải pháp sau:

Hoàn thiện cơ chế chính sách, phát huy hiệu quả của chính sách đối với bảo vệ di tích

Có chính sách tăng cường đầu tư cho việc bảo vệ, phát huy giá trị di tích lịch sử văn hóa. UBND tỉnh Thái Nguyên cần trích một nguồn kinh phí lớn từ ngân sách để đầu tư cho việc trùng tu, tôn tạo các di tích trên địa bàn tỉnh. Việc đầu tư này mang tính chia đều cho một số nhóm di tích, trong đó có hồ Núi Cốc, khu di tích lịch sử ATK Định Hóa, các di tích đình, đền, chùa thuộc huyện Phú Bình, Phổ Yên, thành phố Thái Nguyên.

Cần có chính sách tăng cường công tác kiểm kê, phân loại các loại hình di tích lịch sử tại di tích, có chính sách hoạch định khu vực bảo vệ đối với những không gian văn hóa truyền thống. Lựa chọn phục hồi một số lễ hội và hoạt động văn hóa dân gian có giá trị như: rối Tày Thẩm Rộc, múa tắc xình, hát Nôm cổ truyền dân tộc Sán Chay, hát ví vùng ven sông cầu, lễ cấp sắc của người Dao, lễ hội lồng tồng - Định Hóa, oóc pò dân tộc Nùng, các làng nghề truyền thống…

Xây dựng cơ chế chính sách nhằm huy động, khuyến khích sự tham gia của cộng đồng vào việc bảo tồn, phát huy giá trị di tích. Bên cạnh nguồn kinh phí hỗ trợ từ nhà nước, còn có nguồn huy động được từ nhân dân tham gia vào việc bảo vệ, trùng tu, khôi phục di tích. Huy động các tổ chức, doanh nghiệp đóng trên địa bàn tỉnh đóng góp vào quá trình tu bổ, tôn tạo các di tích.

Cần nghiên cứu để xây dựng chính sách quản lý và sử dụng các nguồn tài chính tại các di tích (tiền công đức, bán vé, tiền tài trợ, tiền kinh doanh dịch vụ…) theo hướng sử dụng cho việc tái đầu tư đối với việc bảo vệ, phát huy giá trị di tích, cần được thực hiện trên nguyên tắc minh bạch, công khai, khoa học, có hiệu quả.

Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực quản lý di tích

Để công tác quản lý đạt hiệu quả cao, cần có chính sách đào tạo, đào tạo lại nguồn nhân lực trong lĩnh vực quản lý. Với các cán bộ được đào tạo từ chuyên ngành bảo tồn, bảo tàng cần được bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng quản lý di sản, kiến thức về trùng tu, tu bổ di tích theo các chương trình ngắn hạn được đào tạo bởi các trung tâm, viện nghiên cứu, trường đại học tổ chức. Các cán bộ được đào tạo từ ngành lịch sử, khảo cổ học, mỹ thuật, Hán Nôm… nhất thiết phải tham gia các khóa bồi dưỡng kiến thức về bảo tàng học, lý luận và kỹ thuật bảo tồn, tôn tạo di tích, kiến thức chuyên môn về quản lý di sản…

Đội ngũ cán bộ làm công tác chuyên môn như hướng dẫn khách tham quan và thuyết minh di tích còn thiếu. Cán bộ của ban quản lý các di tích trên địa bàn tỉnh chủ yếu hướng dẫn khách theo đoàn của cơ quan khi có yêu cầu đến các điểm, còn phần thuyết minh hầu như chưa có. Do vậy, cần có kế hoạch đào tạo cán bộ có nghiệp vụ chuyên môn về công tác hướng dẫn khách tham quan và thuyết minh tại các địa điểm trong quần thể di tích. Cần lập kế hoạch tổ chức các lớp theo từng địa bàn cụ thể, không tổ chức các lớp tập trung tại tỉnh như hiện nay vì số lượng người tham dự quá đông, đường sá đi lại khó khăn dẫn đến nhiều trường hợp bỏ không tham gia.

Tăng cường, đẩy mạnh việc giáo dục, tuyên truyền nâng cao nhận thức của cộng đồng về di tích lịch sử văn hóa

Tổ chức các cuộc thi tìm hiểu, nói chuyện chuyên đề về bảo tồn và phát huy những giá trị lịch sử văn hóa. Bên cạnh đó, tổ chức các chương trình quảng bá về du lịch di tích lịch sử văn hóa tỉnh Thái Nguyên trên các phương tiện truyền thông đại chúng ở Trung ương và địa phương. Thực hiện các ẩn phẩm giới thiệu về di tích như: tờ rơi, sách di tích, ảnh di tích, phim tư liệu danh lam thắng cảnh… bán trong khu vực di tích và trong các trường học phổ thông.

Trùng tu, tôn tạo di tích, chống lấn chiếm di tích

Quy hoạch các tuyến đường tham quan, đi lại trong khu di tích phải phù hợp với tính chất lịch sử của di tích. Sử dụng những hình thức chiếu sáng truyền thống phù hợp với di tích và chỉ đạo lập hệ thống chiếu sáng hiện đại khi thực sự cần thiết, không làm ảnh hưởng tới giá trị thẩm mỹ của di tích.

Các công trình phụ trợ được phép xây dựng, nhưng phải nằm ngoài khu vực bảo vệ di tích bao gồm: nhà trưng bày bổ sung di tích, nhà tiếp khách và nhà ban quản lý, trạm điện, hệ thống phòng, chống cháy, thu gom rác thải... Vị trí các công trình này không được ảnh hưởng tới cảnh quan khu di tích. Hạn chế xây dựng nhà trưng bày bổ sung ở di tích. Trong trường hợp cần phải có thì nội dung trưng bày chỉ giới hạn trong phạm vi những sự kiện và tài liệu trực tiếp liên quan tới di tích.

Các công trình phục vụ như: bãi đỗ xe, bến thuyền, quán ăn uống, giải khát, công trình vệ sinh, cửa hàng bán hàng lưu niệm... bố trí tách biệt khỏi các khu vực bảo vệ của di tích, không gây ô nhiễm môi trường, phù hợp với cảnh quan chung của di tích.

Tổ chức thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật, giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo về di tích lịch sử văn hóa

Cần phân cấp, phân công rõ ràng quyền và nghĩa vụ của các cơ quan quản lý, tổ chức, cá nhân đối với việc bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử văn hóa tỉnh Thái Nguyên. Ban quản  lý, tổ chức, cá nhân cần có nhận thức và thực thi đúng trách nhiệm, quyền hạn trong việc việc bảo vệ và phát huy giá trị di tích. Đối với các trường hợp vi phạm về lấn chiếm đất, không giữ vệ sinh môi trường... những cơ quan quản lý có căn cứ pháp luật rõ ràng trong việc thanh tra, kiểm tra và xử lý các vi phạm.

Nâng cao sự phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan tỉnh, huyện, xã trong quá trình kiểm tra định kỳ hoặc đột xuất. Nâng cao hiệu quả vai trò quản lý nhà nước trong việc thực hiện các dự án tu bổ, tôn tạo di tích cũng như ngăn chặn, giải quyết vi phạm di tích. Phát hiện và biểu dương kịp thời các tổ chức, cá nhân nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật, đồng thời cũng xử lý kịp thời, nghiêm minh những tổ chức, cá nhân vi phạm pháp luật về di tích lịch sử ở tỉnh Thái Nguyên.

Giữa cơ quan quản lý di tích, phòng VHTT cấp tỉnh, huyện, thị xã có chức năng, nhiệm vụ quản lý, kiểm tra, giám sát các hoạt động bảo tồn, khai thác giá trị của di tích, lễ hội. Phát huy vai trò của nhân dân trong việc giám sát các cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện đúng quyền hạn và nghĩa vụ của mình trong quản lý di tích lịch sử văn hóa.

Việc thực hiện có hiệu quả công tác quản lý di tích, khích lệ được toàn dân tham gia vào việc bảo tồn được một bộ phận quan trọng của di sản văn hóa dân tộc, đồng thời gắn với sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Thái Nguyên, đây cũng chính là thực hiện được nhiệm vụ mà Đảng ta đề ra: “Huy động sức mạnh của toàn xã hội nhằm bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống” và “Xây dựng cơ chế để giải quyết hợp lý, hài hòa giữa bảo tồn, phát huy di tích lịch sử với phát triển kinh tế xã hội. Bảo tồn, tôn tạo các di tích lịch sử văn hóa tiêu biểu, phục vụ giáo dục truyền thống và phát triển kinh tế; gắn kết bảo tồn, phát huy di tích lịch sử văn hóa với phát triển du lịch”.

Nguồn : Tạp chí VHNT số 407, tháng 5 - 2018

Tác giả : ĐẶNG THỊ KIM DUNG - HOÀNG THU GIANG

Ý kiến bạn đọc

Loading.....

(Vui lòng điền đầy đủ thông tin và gõ nội dung bằng tiếng Việt có dấu)

Bài viết liên quan